Dia Mundial di Yerba di Lama: Protehando un herencia marino esencial pa nos isla
ORANJESTAD - Dia 1 di maart ta observa Dia Mundial di Yerba di Lama (World Seagrass Day).
Esaki ta un dia dedica na reconoce un di e ecosistemanan mas productivo y vital riba nos planeta. Na Aruba e ‘veldnan’ di yerba di lama tin un rol importante den e salud di nos costanan, nos beachnan, biodiversidad marino y e progreso di nos economia. Directie Natuur en Milieu (DNM) tin como meta informa tocante e importancia di e dianan observa pa Nacionnan Uni. Dia mundial di Yerba di Lama, proclama pa Asamblea General di Nacionnan Uni na 2022, tin como obhetivo eleva conscientisacion riba e importancia di e 'veldnan' di yerba di lama.Top of Form
Hopi biaha ta ignora yerba di lama den comparacion cu e rifnan di coral, pero yerba di lama ta un di e ecosistemanan mas productivo y valioso na mundo. Hopi biaha ta confundie cu alga, pero yerba di lama ta masha special pasobra nan ta e unico mata den lama cu tin reis , stam y flor. Nan ta forma sabananan extenso bou di awa cu ta funciona como e pulmonnan di nos oceano. Mester corda tambe cu tin diferente sorto di yerba di lama cu ta protegi pa nos leynan local.
Dicon Yerba di Lama ta importante pa Aruba?
Yerba di lama no ta djis "yerba den awa"; nan ta matanan cu ta crece y biba den tiki profundidad. Nan funcion ta fundamental pa Aruba su economia y ecologia manera:
- Refugio pa biodiversidad: E ‘veldnan’ aki ta sirbi como luga di crecemento pa hopi di nos pisca, cabay di lama y tortuga di lama manera e Turtuga Blanco. Sin e yerba aki, e cantidad di e especienan lo bira menos.
- Filtro natural: Yerba di lama ta purifica nos awa door di filtra sedimento y polutante. Esaki ta mantene nos lama cristalino, pa asina e keda saludabel y atractivo pa bishitante di lama.
- Cambio di clima y ‘Blue Carbon’: Aunke nan ta cubri solamente 0.1% di e fondo di lama globalmente, nan ta warda te cu 18% di e carbono oceanico di mundo. Pa Aruba, esaki ta nos miho defensa natural contra e impactonan di cambio di clima.
- Proteccion di costa: E yerba di lama ta reduci e forsa di e olanan, funcionando como e prome liña di defensa contra erosion di nos santo blanco y inundacion durante mal tempo.
Un recurso den peliger
Lamentablemente, na nivel mundial, nos ta perdiendo 7% di e habitatnan aki tur aña. Na Aruba, e presionnan principal ta bin di:
- Desaroyo acelera na costanan.
- Polucion y "run-off" di tera pa lama (ora awa yobe y lastra tera den lama).
- Actividadnan di boto y hancramento di boto cu ta ranca e yerba for di fondo.
- ‘Dredging’ (cobamento den lama pa saca santo) y cambio di clima.
Accion y Conservacion
DNM ta enfatisa cu proteccion di yerba di lama ta directamente mara na e Metanan di Desaroyo Sostenibel (SDGs) di Nacionnan Uni. Ora nos proteha nos yerba di lama, nos ta proteha nos siguridad alimenticio, calidad di awa y economia blauw.
Yerba di lama na Aruba ta enfrenta menasa serio asocia cu comportacion y actividad humano na nos costanan. P’esey tambe e yamada na comunidad y siguiente generacion, pa sea mas atento riba e balor di yerba di lama. Laga nos stop di mira yerba di lama como un "molester" na beach, y cuminsa mir’e como e proteccion di nos costa.

