Buiten beeld, buiten controle. Een onderzoek naar de begrotingsfondsen van het Land.
ORANJESTAD - De Algemene Rekenkamer heeft op 8 mei 2026 haar rapport “Buiten beeld, buiten controle” – een onderzoek naar de begrotingsfondsen van het Land – gepubliceerd. De bevindingen uit het onderzoek bieden zowel de Staten als de burger inzicht in het gebruik en de werking van begrotingsfondsen binnen het financiële beheer van het Land. Het rapport laat zien hoe deze fondsen in de praktijk worden ingezet en welke gevolgen dit heeft voor transparantie, toezicht en de controle vanuit de Staten.
Daarbij benadrukt de Algemene Rekenkamer dat een begrotingsfonds nadrukkelijk geen doel op zich is, maar een instrument dat moet bijdragen aan goed, controleerbaar en rechtmatig financieel beheer. Met dit rapport wil de Algemene Rekenkamer het publieke inzicht vergroten, het budgetrecht van de Staten beschermen en het bestuur aansporen tot verantwoorde omgang met publieke middelen. Daarbij wordt benadrukt dat het gebruik van begrotingsfondsen goed moet worden afgewogen en alleen moet plaatsvinden wanneer de noodzaak aantoonbaar is en duidelijk is onderbouwd.
Begrotingsfondsen zijn bedoeld om publieke middelen gericht en over meerdere jaren te kunnen gebruiken voor specifieke doelen. Deze worden ingezet wanneer de begroting van het Land daarvoor niet goed werkt.
Uit het onderzoek blijkt dat de naleving van het wettelijk kader in de praktijk structureel tekortschiet.
Hoewel wet- en regelgeving duidelijke eisen stellen aan begrotingsopstelling, verantwoording en informatievoorziening, worden deze regels niet consequent toegepast.
Een belangrijk kernprobleem dat het onderzoek blootlegt, is het ontbreken van een algemeen beleidskader voor het gebruik van begrotingsfondsen. Zonder duidelijke uitgangspunten, spelregels en doelen is het voor bestuurders, toezichthouders en de Staten moeilijk om te beoordelen wanneer en waarom een begrotingsfonds wordt ingezet.
Het onderzoek maakt verder duidelijk dat efficiëntie regelmatig als argument wordt gebruikt om af te wijken van reguliere procedures. De Algemene Rekenkamer stelt echter vast dat efficiëntie ten koste gaat van transparantie en toezicht. Efficiëntie mag daarbij niet belangrijker zijn dan transparantie en verantwoording afleggen, omdat juist deze elementen essentieel zijn voor verantwoord bestuur. De digitale versie van het rapport “Buiten beeld, buiten controle” van de Algemene Rekenkamer is openbaar en beschikbaar via www.rekenkamer.aw
