Turismo
Link naar website van www.aruba.com
Evenementonan na Aruba
Arubahuis

Gobierno di Aruba

Constelacion | Gobernador | Ministro | Competencia | Manera di proceder | Demas relacion

Constelacion

Ta yama Ministro Presidente hunto cu su seis ministronan ‘cabinet’ of kabinete. E cabinet hunto cu Gobernador ta forma Gobierno. Gobierno ta stipula e maneho pa e Pais y Parlamento (Staten) ta controla e maneho di Gobierno. Gobierno ta nombra tambe un Ministro Plenipotenciario cu ta sinta na Den Haag na Hulanda.

Ministro Plenipotenciario ta atende e interes di Aruba na Hulanda y e ta miembro di Conseho di Ministro di Reino pero no di e kabinete na Aruba. Contrario na Hulanda, Aruba no conoce secretario di estado. Entrante 30 di october 2009 e constelacion di e  kabinete ta como lo siguiente:

Ministro

 Nomber

Ministro Presidente
Ministro di Asunto General

mr. Michiel Godfried Eman

Ministro di Integracion, Infrastructura y Medio Ambiente  Sr. Oslin Benito Sevinger
Ministro di Finansas, Comunicacion y Utilidad Ing. Mike Eric de Meza
Ministro di Turismo, Transporte y Labor  Sr. Otmar Enrique Oduber
Ministro di  Husticia y Enseñansa 

Sr. Arthur Lawrence Dowers

Ministro di Economia, Asunto Social y Cultura 
 
Sra. Michelle Janice Hooyboer -Winklaar.
Ministro di Salud Publico y Deporte Sr. Richard Wayne Milton Visser Phd
Ministro Plenipotenciario na Den Haag, Hulanda Sr. Edwin Bibiano Abath  
Secretario di Conseho di Ministromr. Nicole Hoevertsz 


Bolbe na cuminsamento

Gobernador

Gobernador di Aruba ta e representante di e hefe di estado Hulandes (actualmente Reina Beatrix) ariba e isla. Su funcion ta parti den dos: e ta atende interes di Reino y e ta cabes di Gobierno di Aruba. Sinembargo e no ta forma parti di e kabinete Arubiano. Ora cu ta menciona cu Gobernador ta e hefe di Gobierno di Aruba ta referi na Gobernador como organo di e Pais. Den su otro funcion nos ta referi na Gobernador como un organo di Reino. Den tur dos funcion Gobernador mescos cu La Reina tin inmunidad y no por demanda nan. Durante formacion di gobierno, Gobernador tin un rol hopi importante. Hefe di estado Hulandes ta nombra Gobernador pa un periodo di seis aña. Na final di e periodo por prolonga e nombracion solamente pa un periodo mas di seis aña (pues maximo diesdos aña).

Ta nombra Gobernador pa medio di un Decreto di Reino (K.B.) despues cu Gobierno di Aruba a entrega un proposicion. Un K.B. ta un decision di gobierno di Reino y La Reina ta firma esaki hunto cu un of mas ministro di Reino. Prome cu e periodo di seis aña di e Gobernador pasa, por bolbe nombr’e como Gobernador. Gobernador ta huramenta dilanti di La Reina ora cu e asumi su cargo. Esaki ta sosode na Hulanda. Na Aruba ta celebra e nombramento cu un reunion solem di Parlamento, na unda Gobernador ta entrega un copia di e decreto di su nombramento. Asina su nombramento ta bira conoci pa henter comunidad Arubiano.

Bolbe na cuminsamento

Ministro

Parlamento ta nombra e ministronan pa mesun periodo legislativo di Parlamento. Ta depende di e resultado di eleccion si lo bolbe nombra un ministro.

Tanto e nombramento como e retiro di ministro ta sosode pa medio di un decreto nacional. Ademas di cu Gobernador ta firma e decreto nacional, Ministro Presidente tambe ta firm’e (contra firma). Ora di un eleccion nobo e procedura ta un tiki otro. Ademas di cu Gobernador ta firma e decreto nacional cu ta retira Ministro Presidente y ala bes ta nombra su sucesor, e Ministro Presidente nobo tambe ta firm’e. Pues e Ministro Presidente nobo ta firma su mesun decreto di nombramento y e decreto di retiro di su antecesor.

Tur ministro hunto ta forma Conseho di Ministro. Constitucion di Aruba ta permiti pa nombra un maximo di nuebe ministro. Ministro Presidente ta fungi como e presidente di Conseho di Ministro. Constitucion di Aruba ta haci mencion tambe di e funcion di Ministro Presidente explicitamente. Conseho di Minsitro ta e organo central cu ta hiba e maneho general di e Pais. Ministro Presidente ta haci esaki conoci na comunidad.

Bo mester a cumpli 25 aña di edad pa bo por bira ministro. Tambe bo mester tin e nacionalidad Hulandes y bo no por ta exclui di e derecho di voto. Ademas un ministro no por ta na e mesun tempo entre otro Gobernador interino, tampoco miembro di Conseho di Consulta ni un empleado publico activo of Huez.

Gabinete Eman I cu Gobernador Sr. Fredis Refunjol

Por pasa cu un ministro no ta sinta e periodo completo di cuatro aña. Esta e por tuma su retiro of por oblig’e pa baha como ministro. Retiro voluntario ta semper posibel. Retiro obligatorio ta sosode pa medio di un mocion di desconfiansa di Parlamento. Esaki por sosode den caso cu segun Parlamento e ministro a haci fout(nan) grave. E ministro tin obligacion di responsabilisa su mes na e representacion di pueblo (Parlamento).

Bolbe na cuminsamento

Competencia

E funcion di Gobernador como organo di Reino ta describi den ‘Reglamento di Gobernador di Aruba’ (‘Reglement voor de Gouverneur van Aruba’). Esaki ta un ley di Reino. E tarea y competencia di Gobernador como organo di e Pais ta regla den e Constitucion di Aruba.

E cargo di Gobernador ta trece un cantidad di limitacion cun’e. Gobernador no mag por ehempel di tin negoshi of fungi como consehero pa un compania.

E tarea principal di Gobernador ta defende e interes general di Reino na Aruba. Tambe e ta encarga cu e proclamacion di Ley di Reino, Medida General di Gobierno di Reino y di e tratadonan cu Reino a cera. Hopi biaha e ta encarga tambe cu ehecucion di e ley y medidanan, si no a apunta e responsabilidad oficial na un otro organo.

E tarea di supervision di Gobernador ta conta tambe pa e leynan Arubiano. Gobernador lo no ratifica un ordenansa nacional of un ley si esaki no ta conforme cu Statuut, legislacion di Reino of un tratado cera. E lo raporta esaki na Gobierno di Reino. Tanten cu Gobernador no firma e ordenansa nacional (ley) esaki no por drenta na vigor. Na Hulanda Gobierno di Reino lo evalua un biaha mas si e ordenansa nacional (ley) ta bay encontra di Statuut, legislacion di Reino of un tratado cera. Nan por destrui e ordenansa (ley), si e no ta conforme Statuut, legislacion di Reino of tratado cera.

Contrario cu La Reina por yama Gobernador pa responsabilisa su mes si el a comete un delito den su cargo. E mester aparece dilanti di Huez di instancia mas halto den e mundo hudicial, esta Corte Supremo (Hoge Raad). E caso lo tuma lugar na Hulanda y no na Aruba.

Na Aruba tin un cuerpo di marina hulandes estableci den un kazerne na Savaneta. E kazerne di marinier ta bou guia di un comandante. Cada kazerne tin su propio comandante. Gobernador di Aruba tin un relacion particular cu e comandante di e brigada militar aki. Den caso cu e comandante faya barbaramente den ehercemento di su funcion, Gobernador por suspend’e. Ademas e comandante ta resorta bou di e Ministro di Defensa di Reino.

Tur nombramento di Arubianonan den servicio militar obligatorio como oficial (militar) ta sosode pa medio di un K.B. den consulta cu Gobernador.

Gobernador mester di permiso di Gobierno di Reino pa por mobilisa e mariniernan.
Ademas di ley, Gobernador ta firma tambe tur decreto nacional. E ta envolvi tambe cu e poder ehecutivo di e leynan aki. Pero e ministronan ta keda responsabel pa e ehecucion.

Gobernador tin e derecho di asisti na reunion di Conseho di Ministro. Den e caso ey Gobernador lo funciona como presidente di e Conseho pero e no tin derecho di voto ora di tuma decision.

Hopi funcionario halto ta huramenta dilanti di Gobernador ora cu nan asumi nan cargo. Esaki ta conta pa entre otro Ministro, miembro di Parlamento, miembro di Conseho di Consulta y di Camara di Control General, Hues, Fiscal y Procurador General.

Por ultimo ta posibel pa un cuidadano haci un apelacion na Gobernador ora cu e ta di opinion cu un decision tuma dor di un organo di Pais Aruba ta inhusto. T’asina si cu Gobernador ta manda e apelacion pa e mesun Ministro cu a tuma e decision pero e Ministro tin e obligacion di pidi conseho tocante e apelacion aki cerca Conseho di Consulta. Finalmente ta e Ministro ta dicidi tocante e apelacion.

Tin biaha Gobernador ta presenta tambe den sala di Parlamento. Gobernador ta duna un discurso durante di e reunion pa habri un aña parlamentario nobo. Den e discurso ey, e ta duna un splicacion tocante di e maneho cu Gobierno lo hiba e aña ey. Fuera di su presentacion anual aki, ta invita Gobernador pa ocasion special, por ehempel na e reunionnan durante cual lo firma un protocol.

Gobierno tin e competencia pa disolve Parlamento y yama eleccion nobo. Como consecuencia di esaki, tur Ministro lo tuma nan retiro. Un gobierno den cual tur Ministro a entrega nan retiro, nos ta yama un gobierno demisionario. Pa e Pais no keda sin gobernacion, Gobernador ta pidi e Ministronan pa keda den funcion te ora cu forma un gobierno nobo. E partido (coalicion) na mando mes por nombra un Ministro nobo ora cu un Ministro bay cu retiro obligatorio.

Ta desolve Parlamento ora cu tin un conflicto entre Parlamento y Gobierno of ora cu Parlamento duna di conoce cu Gobierno no ta un bon reflexion mas di e resultado di e ultimo eleccion.

Bolbe na cuminsamento

Manera di proceder

Semper Gobernador mester pone e Ministronan di Reino y Ministronan di Aruba na altura di su ausencia prome cu e bandona e Pais. Gobernador interino ta tuma over pa e periodo cu Gobernador lo ta ausente. Cada bes cu por papia di remplaso temporal di Gobernador, mester anuncia esaki oficialmente.

Cabinet di Gobernador, bou guia di un director, ta coordina tur trabou di Gobernador. Ora di cumpli cu hopi di su debernan representativo, su ayudante cu alabes ta capitan di marinier, semper ta acompaña Gobernador.

E manera di proceder di Conseho di Ministro ta regla den e asina yama “Reglamento di ordo di Conseho di Ministro” (Reglement van orde van de ministerraad). A acorda e reglamento den un ordenansa nacional (ley) Esaki ta nifica cu legislador, pues Gobierno hunto cu Parlamento a fiha e reglamento.

Den e “Reglamento di ordo di Conseho di Ministro” ta para cu mester tin regularmente deliberacion entre e Ministronan. Tambe den caso cu un Minister ta carga responsabilidad individual.

Tin un secretariado cu ta asisti Conseho di Ministro. Secretario di Conseho di Ministro ta guia e secretariado. Secretariado ta percura pa e corespondencia di Conseho di Ministro, ta traha notula di e reunionnan, ta traha e agenda pa e reunionnan y ademas ta encarga cu e tantisimo trabou di ehecucion di Conseho di Ministro.

Cada Ministro ta haya un ministerio na su encargo. Un ministerio asina tambe yama cartera y ta consisti di diferente departamento, servicio y despacho. Un ordenansa nacional (ley) ta institui e ministerionan. Ministro presidente ta encarga cu asunto general.

Bolbe na cuminsamento

Demas relacion

Gobernador por delibera cu su colega Gobernador di Antia Hulandes tocante di ehecucion di su cargo. Ademas e ta tene contacto directo cu Gobierno di Reino relaciona cu ehecucion di ley di Reino y medida di Gobierno di Reino.

Ministro Plenipotenciario di Aruba ta estableci na Hulanda y e no ta forma parti di Conseho di Ministro na Aruba. E tin un funcion importante den e reunionnan di Gobierno di Reino. Fuera di esaki, Ministro Plenipotenciario ta defende otro interesnan di Aruba na Hulanda y e resto di Europa. Den cuadro di desaroyo economico di Aruba, e ta purba hunto cu e empleadonan di Kabinet na Den Haag pa haya companianan interesa pa bin establece nan mes na Aruba. Tambe e ta lobby pa haya financiamento pa proyecto na Aruba. Banda di e representacion aki, Ministro Plenipotenciario ta encarga cu asunto di e Arubianonan biba na Hulanda. Den otro palabra Ministro Plenipotenciario ta un sorto di embahador di Aruba na Hulanda.

Bolbe na cuminsamento